fa72299d     

Тарасов К - Апошняе Каханне Князя Мiндоўга (На Белорусском Языке)



Кастусь Тарасаў
Апошняе каханне князя Мiндоўга
Дачцэ Ганне
1
Напярэдаднi купалля ў лясах паблiзу ад мазавецкае мяжы прыпынiлiся на
кароткi начлег перад наездам пятнаццаць тысяч коннай лiтвы i русi. Каб вецер
не прынёс мазурам выратавальны для iх знак, абозныя на загад вялiкага князя
забаранiлi кметам раскладаць вогнiшчы. Адзiны на войска агонь цеплiўся ля
намёту Мiндоўга; каля гэтага вогнiшча радзiлiся ўдзельныя князi, якiя прывялi
свае палкi i дружыны. Вялiкi князь даводзiў iм задуму наезду. Мiндоўг казаў,
што яны мусяць адпомсцiць мазурам за iхны ўдзел у леташнiм сумесным з
крыжакамi паходзе на прусаў i жамойць. Палкi мусяць пранесцiся смерчам праз
мазурскiя вёскi i мястэчкi ў бок Плоцка i недзе ля Вiслы сустрэць войска князя
Земавiта, калi той паспее яго сабраць...
Князёў ля агню, у крывавым полымi якога грэлася боства вайны, было разам з
Мiндоўгам семнаццаць, усе яны, апроч вялiкага князя, былi паголеныя, як
патрабаваў таго iхны малады ўзрост; сiвы, барадаты Мiндоўг выглядаў сярод iх
дзедам, якi склiкаў моладзь для навучання поспеху i ўдачы на ўласным досведзе.
Аднагодкi i старыя паплечнiкi князя даўно пайшлi з жыцця, у крузе з iм,
шасцiдзесяцiпяцiгадовым, сядзелi iхныя сыны. За выняткам трох яцвягаў, усе
даводзiлiся вялiкаму князю сваякамi, хоць i яцвяжскiя князi, пры жаданнi
акрэслiць з iм роднасць, былi сваякамi па жонцы. Жамойцкi князь Трайнат быў
сястрынiч, полацкi князь Таўцiвiл i вiцебскi князь Ердзiвiл - братанiчы,
гальшанскi князь Гердзень - стрыечны братанiч, крэўскi князь Даўмонт, самы
малады з князёў у гэтым паходзе, таксама пляменнiк, але траюрадны. Мiндоўг
вылiчыў, што Даўмонту толькi крыху перайшло за дваццаць. Дзяволтаўскiя князi
Люмбель, Лугайла i Гаторп сядзелi на такiх дробных удзелах, што сваяцтва
патрабавала ўзгадкаў пра дзядоў трэцяга калена. Са сваякоў не было на гэтай
вайсковай радзе толькi зяця, Шварна Данiлавiча, але ён вёў свой холмскi полк
на мазаўшанаў па Бугу ад Берасця.
Вялiкi князь паведамляў цяпер тое, што раней трымалася ў таямнiцы:
адначасна з iмi пойдуць на мазураў з поўначы прускiя дружыны Геркуса Мантуса.
Iхная першая мэта - Цэханаў. Лiтва, жамойць i яцвягi рухаюцца на Вiзну i па
Нарэву - на Пултуск. На сутоку Нарэва з Бугам яны сустрэнуцца з валынскай
руссю Шварна, i напрыканцы паходу спаляць галоўнае гнездзiшча мазураў - Плоцк.
А тады пойдуць дамоў з палонам i лупамi...
Мажлiва, нагадаў Мiндоўг пра лёс, нехта з iх не вернецца. Таму i трымаецца
лiтва старадаўняга звычая паважнай размовы перад наездам, што хтосьцi назаўжды
застанецца ў чужой зямлi, а хто - зараз невядома. Нехта адзiн цi некалькi з
семнаццацi бачыць, слухае ўсiх i сам гаворыць з усiмi апошнi раз. Магчыма,
гэта будзе ён, вялiкi князь Мiндоўг, цi малады Даўмонт, цi мужны Трайнат, цi
зяць вялiкага князя Шварн, цi яцвяжскi ўладар Скамонд. Невядомасць лёсу
вызначана для чалавека багамi. Пасля iхнага прысуду багiня смерцi ставiць на
азначанае сэрца пячатку апошняга дня. Нiхто не гiне раней цi пазней часу,
акрэсленага багiняй. Сёння яна значыць тэўтонскiх прыхвасняў - мазураў, i
наезд засведчыць, каго з iх яна мецiла магiльным знакам...
Паляну, на якой стаяў намёт, гарэў агонь i радзiлiся князi, аточвала
варта, а навокал днявала пяцiтысячнае наваградскае апалчэнне - самае вялiкае ў
агульным войску i адданае Мiндоўгу. За плячамi князя сядзелi два верныя яму
баярыны: наваградскi ваявода Сiрвiд Рушковiч i разанскi выгнанец Астап -
палявы ваявода ў паходах, найблiжэйшы князеў радца ў мiрны ч